|
|
Biuletyn
Czar starych aptek
6-7/2010
ADOLF ALEKSANDROWICZ
|
2010-08-21
|
|
ADOLF ALEKSANDROWICZ (1811-1875) aptekarz, docent Uniwersytetu Jagiellońskiego Adolf Aleksandrowicz, magister farmacji, właściciel apteki „Pod Złotą Głową” w Krakowie, docent katedry chemii analitycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Towarzystwa Nauko...
|
6/2010
„MOJE LECZENIE WODĄ” – ks. Sebastiana Kneippa
|
2010-07-03
|
|
W drugiej połowie XIX wieku w Niemczech i Austrii stało się modne zdrowe wegetariańskie odżywianie i przekonanie do odpoczynku w warunkach naturalnych. Spanie na świeżym powietrzu, gimnastyka i obcowanie z przyrodą – wszystko w wydzielonych ośrodkach. Ówczesna medycyna też przychylała s...
|
5/2010
PIGULARZ” Wacława Gąsiorowskiego
|
2010-06-05
|
|
„PIGULARZ” Wacława Gąsiorowskiego jako obraz aptekarstwa, okiem aptekarza, czy… dla aptekarza tylko? Można powiedzieć, że lekko wyniesiony i hermetyczny zawód aptekarza nie cieszył się specjalnym zainteresowaniem pisarzy. W opowiadaniu „W...
|
4/2010
Ku wolności w aptekarstwie - Galicja
|
2010-05-05
|
|
Postanowiłem zaprosić Państwa do pozostania na terenie dziewiętnastoletniej Galicji, vide poprzednie artykuły, i poruszyć temat środowiskowego umocowania naszego zawodu. Musimy sobie powiedzieć, że na początku dziewiętnastego wieku nie było jednolitych uregulowań prawnych dotyczący...
|
3/2010
SUPLEMENTY DIETY Z PRZED LAT
|
2010-04-01
|
|
Czyli czym kiedyś w aptece handlowano Musimy mieć świadomość, że nie tylko dzisiejsze apteki pękały w szwach od różnych wynalazków i nie tylko współcześni aptekarze zabiegali o klienta – czyt. pacjenta. Od kiedy istnieją apte...
|
2/2010
Aptekarstwo galicyjskie
|
2010-02-27
|
|
Aptekarstwo w zaborze austriackim oparte było na ustawodawstwie monarchii austro-węgierskiej z częściowo polskimi aktami normatywnymi. Podstawę stanowił Generalny Zdrowotny Normatyw z 2 stycznia 1770 roku i Dodatek do niego z 14 kwietnia 1773 roku. Pomocniczą rolę stanowiła też Instrukcja Aptekarska...
|
9/2009
APTEKARSTWO ŚWIDNICKIE cz. I
|
2009-09-24
|
|
Ponad dwa lata temu, zainspirowany przyjaźnią z Wojtkiem „Aptekarzem” Jędrzejczykiem, „popełniłem” dwa felietony historyczne poświęcone aptekarstwu lwóweckiemu. Dzisiejszy, rozpoczynający podobny cykl, zainspirowała przyjaźń z Joanną „Prezes” Piątkowską, kt...
|
7 i 8/ 2009
RZECZ O MARCEPANIE CUKRZE, JOJUBACH I NIE TYLKO…
|
2009-07-30
|
|
Pył zapomnienia pokrył pamięć o tym, co w laboratoriach wyrabiano. W muzeach pozostały już tylko naczynia z napisami, resztki przyborów, form i narzędzi a także płyty marmurowe do wyrobu marcepanów. Pozostały też zapiski i przekazy stanowiące o historii naszego...
|
6/2009
SIMPLITIA I COMPOSITA - czyli jak jaszczurek dwie pary raka leczyły…
|
2009-06-23
|
|
Farmakohistoria to dziedzina rzucająca pogląd na charakterystyczne etapy rozwojowe leku, poczynając od prymitywnych leków ludowych na współczesnej nauce kończąc. Na etapach tej drogi znajdują się: astrologia, magia, zoologia i farmakobotanika. Istotna była też chwilowa moda na bezoar, ...
|
5/2009
Apteka Ludowa
|
2009-05-23
|
|
W Polsce nie istniały nigdy apteki ludowe, czyli składy z lekami, obsługiwane przez aptekarzy na podobieństwo zawodowych handlarzy ziół, jakich znamy z Włoch, jeszcze od VI wieku. Główną opiekunką wczesno-średniowiecznej polskiej rodziny, lekarką i aptekarką była kobieta. Wprawdzie ist...
|
4/2009
APTECZKI PODRÓŻNE, DOMOWE I POLOWE
|
2009-05-07
|
|
Wraz z rozwojem cywilizacji rzymskiej i jej ekspansji na północ rozwinął się zwyczaj, a zarazem konieczność, tworzenia lokalnych i mobilnych zestawów lekarstw i utensyliów leczniczych. W muzeum w Sitten znajduje się apteczka podróżna datowana na 400 lat p.n.e., z wi...
|
3/2009
Jak w Europie dawniej farmację studiowano
|
2009-03-23
|
|
Od czasu ukształtowania się zawodu farmaceutycznego w XIII w. (w Polsce od XVI wieku), aż do końca XVIII w., ustrój aptekarstwa był cechowy. To powodowało, że szkolenie kandydatów odbywało się podobnie jak w innych zawodach rzemieślniczych. Aptekarz przyjmował ucznia na praktykę ...
|
2/2009
Cień aptekarstwa XVII wieku
|
2009-02-19
|
|
Wraz z nastaniem XVII wieku w Polsce oprócz aptekarzy-alchemików pojawili się również alchemicy, którzy z aptekarstwem nie mieli nic wspólnego. Do najsłynniejszych należeli dominikanin Wincenty Kowalski, Teofil Baliński i najsłynniejszy z nich – Michał Sędziw...
|
1/2009
Symbole alchemiczne i apteczne
|
2009-01-21
|
|
O samej alchemii i jej powiązaniach z apteką, chemią czy też jatrochemią coś niecoś już kiedyś napisałem. Tym razem jednak chciałbym podjąć temat wpływu alchemii na aptekarstwo w kontekście symboliki związanej z samą sztuką aptekarską. To powiązanie znalazło swój wyraz przede wszystkim w symb...
|
10/2008
Farmacja Północnych Indii i Tybetu (cz. I)
|
2008-10-24
|
|
Tym razem w kilku odcinkach przedstawię Państwu krainę, w której kiedyś spędziłem urlop, a dokładniej oczywiście miejscową farmację i medycynę. Północne Indie i Tybet, bo to o nich mowa, stale są dla nas krainą cudów i niezbadanych tajemnic. Najczęściej docierają do nas wieści o...
|
11/2008
RECEPTY, KOPIE RECEPT I KOLEKCJONERSTWO
|
2008-12-12
|
|
Wprawdzie w poprzednim artykule zapowiadałem dalszy ciąg tematu medycyny północnych Indii i Tybetu jednak jedno z moich ostatnich zdobyczy zmieniło założone preferencje. Udało mi się powiększyć zbiory o oryginał polskiej recepty wystawionej 17 kwietnia 1813 roku. Radość moja jest tym większa,...
|
9/2008
Guldeniusz preparatorem teriaku
|
2008-09-19
|
|
Znajomość tajemnych sposobów zawodowych związanych z przyrządzaniem tego leczniczego, a zarazem zapobiegawczego środka nabył Guldeniusz w trakcie swojego pobytu w Wittenberdze. Kiedy zmarł tamtejszy aptekarz Konrad Fluht, dziekan i kolegium medyków, powierzyło to ważne i odpowiedzialne...
|
7 i 8/2008
Słownik farmaceutyczny Pawła Guldeniusza
|
2008-07-18
|
|
Sądzi się, że pomysł napisania słownika farmaceutycznego przez Pawła Guldeniusza zrodził się w czasie, kiedy przygotowywał syna Pawła do zawodu aptekarskiego. Rozumiał doskonale trudności chłopca w opanowaniu synonimów ówczesnych środków farmaceutycznych, zarówno niemieck...
|
6/2008
Paweł Guldeniusz
|
2008-06-19
|
|
Część I – żywot pełen atrakcji Postać Guldeniusza – autora pierwszego polskiego słownika farmaceutycznego, a zarazem podręcznika do nauki farmacji, zasłania zupełnie postać Guldeniusza aptekarza podróżnego króla Władysława IV i Jana Kazimierza oraz postać Guldeniusza a...
|
5/2008
Profesor Bronisław Koskowski (1863-1946)
|
2008-05-16
|
|
Napisałem kilka zdań o życiorysie znanego aptekarza i nauczyciela akademickiego, aby przybliżyć sylwetkę wybitnego człowieka naszego zawodu w kontekście najwyższego odznaczenia nadawanego wyróżniającym się dzisiaj społecznikom. Medal imienia Koskowskiego jest nobilitacją i podziękowaniem za u...
|
4/2008
Profesor Florian Sawiczewski (1797-1876)
|
2008-04-18
|
|
Od kiedy krakowską katedrę farmacji objął Józef Sawiczewski, aptekarz, prekursor przemysłu chemiczno-farmaceutycznego, katedra ta przez następne długie dziesięciolecia związana została z tym nazwiskiem. Wsławił się tym, że założył pierwszą w Polsce fabrykę cukru z krochmalu, a ró...
|
3/2008
Z FASADY NA ETYKIETĘ APTECZNĄ
|
2008-03-11
|
|
Już od starożytności, przez średniowiecze, do czasów współczesnych posługiwano się różnorodną symboliką, początkowo do oznaczania kamienic i oficyn aptekarskich, a następnie przenoszonych na ozdobne etykiety apteczne. Tak jak godło lokalizowało aptekę, tak też spełniało ro...
|
2/2008
Moździerze apteczne a technika „traconego wosku”
|
2008-02-21
|
|
Moździerze apteczne służące jeszcze do dzisiaj do tłuczenia, rozdrabniania, czy też ucierania surowców powoli odchodzą do lamusa, a dokładniej znajdują miejsce w muzeach, zbiorach kolekcjonerskich lub lądują jako dekoracja witryn aptecznych. W mojej aptece oprócz moździerzy pocze...
|
1/2008
Wkład Arabów w rozwój medycyny i farmacji
|
2008-02-13
|
|
W poprzednim artykule pisałem o jatrochemii, która chronologicznie rozwinęła się po okresie medycyny arabskiej i późniejszej alchemii. Cofam się w okresach historycznych gdyż Arabowie, będąc spadkobiercami nauki greckiej, stworzyli cywilizacyjne i naukowe podwaliny do dalszego rozwoju ...
|
12/2007
login: Jatrochemia, hasło: Paracelsus
|
2007-12-13
|
|
Z ostatniego numeru Pharmakonu dowiedzieliśmy się, że dostaliśmy, my aptekarze, prawdziwy prezent gwiazdkowy – dostęp do serwisu prawnego LexPharma z ujednoliconymi wersjami wszystkich niezbędnych aktów prawnych. Dla mnie „bomba”! Wielu z nas wpisując login Jatrochemia i has...
|
10/2007
Kosma i Damian i gdańscy chirurdzy
|
2007-10-24
|
|
W dniu 26 września obchodziliśmy święto bliźniaków Kosmy i Damiana, patronów naszego zawodu, funkcjonujących w swoich czasach w szeroko pojętej posłudze medycznej i lekoznawczej w iście samarytańskim stylu. Dziś, kiedy każdą dziedzinę życia, w tym medycynę, obejmuje komercjalizacja, św...
|
9/2007
Wakacyjne trofea czyli recepty z Tübingen
|
2007-09-25
|
|
Jak Państwo zapewne wiedzą i czytają, choćby z artykułów w Pharmakonie, interesuję się historią lokalną, ale również szeroko pojętą historią farmacji, w tym kolekcjonerstwem. Dwa miesiące temu kupiłem na aukcji w Niemczech receptę z 1770 (!) roku pochodzącą z apteki ...
|
7-8/2007
Dwie uroczystości
|
2007-08-14
|
|
Dla dokładnego zobrazowania życiorysu Ignacego Łukasiewicza warto podać opis dwóch uroczystości, które świadczyły jak współcześni mu cenili tę niezwykłą postać.Było to w roku 1873. Podczas audiencji biskupa przemyskiego w Watykanie, Ojciec Św. Pius IX mianował Łukasiewicza swoim...
|
6/2007
O ŁUKASIEWICZU RAZ JESZCZE
|
2007-06-20
|
|
Podczas każdorazowego pobytu we Lwowie drzwi pokoju, w którym mieszkał Łukasiewicz, nie zamykały się. Tak wielu petentów przychodziło z prośbą o wsparcie. Kiedy bliscy próbowali reflektować go, aby tak nie sypał pieniędzmi na wszystkie strony, bo ludzie go wyzyskują, Ignacy odpowiadał: „wolę...
|
5/2007
Łukasiewicz w życiu publicznym
|
2007-05-22
|
|
Łukasiewiczowi, wynalazcy i organizatorowi, wspaniale sekundował Łukasiewicz-obywatel i Łukasiewicz-człowiek. Odegrał on tak wielką rolę w życiu obywatelskim i politycznym swojego powiatu, iż stał się niemal opatrznością tego zakątka Polski. Również na szerszej arenie politycznej nie był tylko p...
|
3/2007
Ignacy Łukasiewicz – wielki inicjator
|
2007-03-19
|
|
Ignacy Łukasiewicz urodził się w 1822 roku w Zadusznikach nad Wisłą jako syn Józefa i Apolonii z kniaziów Świętopełków. Rodzice utrzymywali się z dzierżawy wsi, która jednak nie przynosiła wielkich dochodów. Pierwsze nauki pobierał w Rzeszowie w miejscowym gimnazjum. Z powodów finansowych wielod...
|
2/2007
APTEKARZE KRÓLEWSCY
|
2007-02-19
|
|
W przeciwieństwie do opisywanych w poprzednim numerze aptekarzy prywatnych, aptekarze królewscy nie musieli przynależeć do cechu. Zależni byli jedynie od marszałka dworu. Dzielili się na dwie kategorie. Jedni towarzyszyli królowi w wyprawach wojennych i podróżach, drudzy natomiast tytuł i p...
|
1/2007
Aptekarze zwyczajni
|
2007-01-17
|
|
W dawnej Polsce istniały dwie kategorie aptekarzy: zwyczajni i królewscy. Dzisiejszy artykuł poświęcę tym pierwszym, którzy podlegali jurysdykcji władz miejskich i cechowych, które miały rzeczywisty nadzór nad rzemiosłem i handlem.
Młody adept farmacji (puer) początkowo odbywał kilkuletnią praktykę...
|
12/2006
Aptekarstwo pokątne w Gdańsku
|
2006-12-12
|
|
Uprawianie sztuki lekarskiej przez wędrownych pseudolekarzy, znachorów i baby wiejskie było powszechnie przyjęte i stosowane, natomiast aptekarstwo pokątne zaczęto uprawiać po zlikwidowaniu przez Zygmunta Starego aptek prywatnych. Rozwiązano apteki, ale pozostali przedstawiciele zawodu aptekar...
|
11/2006
Cornu monocerotis a Eustachy Holwel
|
2006-11-23
|
|
Pomimo, że władze Gdańska przywiązywały dużą wagę i dbałość o utrzymanie wysokiego poziomu wykształcenia wśród ludzi uprawiających zawody medyczne, często przymykały oczy na pokątne leczenie, szczególnie osób dotkniętych chorobami zakaźnymi. Przykładem był kupiec Eustachy Holwel, który przybył do ...
|
10/2006
Od Englera do Jędrzejczyka (cz. III i ostatnia)
|
2006-11-24
|
|
W dniu 14 marca 1744 r. Fryderyk II ogłosił w Berlinie nowy porządek medyczny dla Śląska i Hrabstwa Kłodzkiego. Powoływał on na tym terenie dwie komisje medyczno-sanitarne w Głogowie i Wrocławiu. Przewidywał coroczne kontrole generalne w aptekach prowadzone przez fizyków (czyt. lekarzy) miejskich i ...
|
9/2006
OD ENGLERA DO JĘDRZEJCZYKA
|
2006-11-24
|
|
(cz. 2)
Jest rok 1607, pozostało 345 lat do narodzin Wojtka Jędrzejczyka. Aptekarz Walpulger złożył do Rady Miejskiej skargę na kramarzy, że handlują oni artykułami zastrzeżonymi wyłącznie dla apteki, takimi jak: szafran, cynamon, goździki, pieprz, kminek, cukier kandyzowany, owoce cytrusowe, oli...
|
7-8/2006
Od Eglera do Jędrzejczyka (1)
|
2006-11-24
|
|
Dwie pierwsze w Europie apteki uruchomiono w X wieku w Neapolu i Paryżu, a pierwszą na ziemiach polskich aptekę założono w 1248 roku w Świdnicy. Szybko powstawały następne, w Zgorzelcu w 1338 roku, w Gryfowie w 1589 roku, w Mirsku w 1611 roku. Za przykładem innych miast rada Lwówka Śląskiego założył...
|
6/2006
Apteka Bonifratrów w Zebrzydowicach
|
2006-11-24
|
|
W podręczniku „Pharmacopea in compendium redacta” z 1560 roku zalecano: „Apteka niech stoi w rynku lub przy znanej ulicy w mieście. (...) Frontem domu winna być zwrócona ku wschodowi (...), zaś drzwi niech będą w ścianie ku zachodowi zwrócone (...). Aby apteka była dostatecznie d...
|
5/2006
Czar starych aptek
|
2006-11-24
|
|
Pojęcie „recepta“ w dosłownym tego słowa znaczeniu pojawiło się w momencie powstania aptek jako niezależnych od lekarzy samodzielnych podmiotów, a dokładnie od ukazania się konstytucji cesarza Fryderyka II z lat 1231-1240. Dopóki ordynowanie, przyrządzanie i wydawanie leków spoczywało ...
|
4/2006
Część VI. OFICYNA APTECZNA
|
2006-11-24
|
|
Termin officina, na określenie jednoizbowego warsztatu drobnej wytwórczości pochodzi z czasów starożytnego Rzymu. Określenie to przetrwało do średniowiecza i z powodzeniem było wykorzystywane do określenia ówczesnych jednoizbowych aptek, w których nie tylko przechowywano surowce i leki, ale także ...
|
3/2006
Działalność leczniczo-aptekarska bernardynów w XVIII-XIX w
|
2006-11-24
|
|
Obok form pomocy opartych na datkach społeczeństwa, słabiej lub lepiej zorganizowanych, a należących do form tradycyjnych zwanych kwestą, ważną kartę w tego rodzaju zaangażowaniu społecznym klasztorów bernardyńskich stanowiła także działalność leczniczo-aptekarska. Początkowo działalność tego rod...
|
2/2006
Cz. IV. Puer, socius i magister
|
2006-11-24
|
|
W terminologii aptekarskiej i hierarchicznym ustawieniu wszystkich pracowników dawnych aptek dostrzegamy wiele analogii do ówczesnego cechowego rzemiosła. Aptekarz prowadzący aptekę zwany magistrem, miał do pomocy sociusa czyli pomocnika aptekarskiego. Niżej w hierarchii stał puer czyli uczeń, a n...
|
1/2006
Cz. III.Waży jak aptekarz
|
2006-11-24
|
|
Popularne w społeczeństwie określenie „waży jak aptekarz” kształtowało się przez wieki i świadczy o docenieniu dużej odpowiedzialności ludzi naszego zawodu. Dokładność i brak pośpiechu wynika z samej definicji leku i trucizny, w myśl której każdy lek może być trucizną w zależności od d...
|
12/2005
Polskie manufaktury
|
2006-11-24
|
|
Ozdobne naczynia ceramiczne zaczęto stopniowo wprowadzać do aptek już pod koniec średniowiecza, ale rodzima ceramika apteczna zaczęła pojawiać się z końcem XVIII wieku. Spośród ośmiu znanych manufaktur – w Prószkowie Śląskim, u Wolffa w Warszawie, Korcu, Tomaszowie Lubelskim, Baranówce, Luba...
|
11/2005
CZAR STARYCH APTEK
|
2006-11-24
|
|
Dzięki pomocy kolegi Janusza Kulczyckiego, zbieracza lubańskich pamiątek, stałem się właścicielem, pochodzącej z XIX wieku wazy aptecznej, która wzbogaciła moje zbiory. Piękny egzemplarz, utrzymany w idealnym stanie, być może pochodzi z jednej z lubańskich aptek, może też przywędrował do Lubania z i...
|
|
|